ذغال گرفتگی ( تسمُم با گاز کاربن مونو اکساید )

ذغال گرفتگی در حقیقت مسمومیت با گاز کاربن مونو اکساید است که تقریبا در تمام موارد این حادثه بصورت اتفاقی یا تصادفی واقع میشود.

راه هاي توليد کاربن مونو اکساید
هنگام سوختن ناقص مواد سوخت مختلف مانند زغال ، چوب، ذغال سنگ و ... این گاز بوجود میاید. سوختن ناقص و نامکمل مواد سوختی که در محیط فاقد اکسیجن صورت میگیرد ؛ اکسیجن کافی به این مواد سوختی نمیرسد ، لذا این گاز متصاعد شده و به محیط پخش میشود ، يك علت خطرناك بودن کاربن مونو اکساید آن است كه افراد از وجود آن بي خبر مي مانند. این گاز بي رنگ، بي بو و بي مزه بوده و شما در هنگام تراكم يافتن این گاز در محیط ، به وجود آن آگاه نخواهید شد.

سوختن كامل زماني انجام مي شود كه اكسيژن كافي وجود داشته باشد. هواي مورد نياز مخصوصاً در دستگاه هاي گرم كننده، بايد خارج از خانه تأمين شود( در محیط آزاد ) و گازهاي توليد شده ناشي از سوختن مانند گاز کاربونیک و مونواکساید بايد درخارج از محيط تخليه شود. در وسايل گرم کننده دودكش دار در صورتي كه دودكش بدون نقص باشد تبادله این گاز به خوبی صورت میگیرد ولی در وسایل که بدون دود کش هستند این گازات در داخل خانه تراکم میکند.

مرگ در اثر ذغال گرفتگی
این کار به سادگی صورت میگیرد اگر به مریض رسیدگی نشود . زیرا این گاز بدون بو است و در نتیجه پخش شدن در محیط خانه به آسانی توسط افراد استنشاق میشود. هنگامي كه کاربن مونو اکساید تنفس مي كنيد، اين گاز به راحتي از شش ها وارد جريان خون مي شود و به هموگلوبين خون متصل مي شود.
هنگامي كه کاربن مونو اکساید به هموگلوبين متصل مي شود، ديگر آن را رها نمي كند. چرا كه ميل تركيب آن با هموگلوبين 300 برابر بيشتر از اكسيژن است . اگر ميزان کاربن مونو اکساید خون بالا رود ، ميزان هموگلوبين آزاد براي انتقال اكسيژن كاهش مي يابد.
مغز و دیگر انساج كه نياز به اكسيژن دارند تا سوخت و ساز طبيعي خود را انجام دهند. وقتي اين تركيب صورت مي گيرد اكسيژن ديگر به انساج نرسيده بنابراين سريعاً باعث مسموميت شده و سلسله عصبي فلج مي شود و قدرت هر گونه عملی یا اقدامي از شخص مسموم گرفته مي شود و بالاخره فرد مسموم به نحوی به خواب و مرگ آرام و بدون سر و صدا تن مي دهد .

علائم و نشانه های ذغال گرفتگی
تا زماني كه این گاز با كمتراز 20 درصد هموگلوبین تركيب شده باشد، علایم واضح مشهود نيست. اما درغلظت بيش از 20 درصد فرد دچار كندي تنفس و در یک تعداد ، تنفس و ضربان قلب در دقيقه افزايش يافته و فرد دچار سر دردی ، دلبدی و ضعفیت مي شود .در بيش از 40 درصد فرد دچار كاهش حافظه، مشکلات حركتي و گيجي میشود.
اگر درین حالت که هنوز فرد هوشیار است نجات داده نشود و در مرحله تركيب بيش از 60 فیصد با کاربن مونو اکساید قرار بگیرد ، فرد دچار عدم هوشياري، بي اختياري ادرار و مدفوع و در نهايت منجر به مرگ مي شود.

با چنین فردی چه باید کرد ؟
این گاز کشنده است ؛ اگر به مریض فورا رسیدگی نشود.

افراد مسموم را بايد به سرعت از محيط آلوده خارج كرده و درتماس با هواي آزاد بگذارید.
در مسموميت هاي شديد بايد به فرد مسموم تنفس مصنوعي داده شود و اگر در مرکز صحی باشد پس باید که اکسیژن 100٪ توسط ماسک به مریض تامین گردد. استفاده از اكسيژن 100 درصد و گرم نگه داشتن بدن مریض و استفاده از آنتي بيوتيك ها براي پيشگيري از انتانات احتمالي اقدام هاي تداوی هستند .

وقایه ازین مسمومیت توجه خاص به وسایل گرم کننده خود داشته باشید.
- اگر از بخاری استفاده می کنید ، دقت کنید که دود کش آن سالم باشد.
- رنگ شعله بخاري و وسايل پخت و پز بايد آبي باشد و چنان چه رنگ شعله سرخ ، زرد يا نارنجي باشد، حتما نقص در سوخت و كمبود اكسيژن در محيط است كه سريعا بايد اقدام به رفع مشکل شود .
- انتهاي تمام دودكشها بايد حداقل يك متر از سطح پشت بام و حداقل يك متر از ديوار جانبي بام فاصله داشته باشد. دودكش بايد از جنس مقاوم و بدون هيچ گونه سوراخ باشد. از بكار بردن وسايل گرم کننده ی بدون نصب دودكش و يا داراي نقص در دودكش جدا خودداري كنيد.

داکتر جمشید ”مبارز“

نقدی بر دوگانگی تاریخ نویسان در مورد امیر حبیب الله کلکانی...